TRẦN XUÂN HÒA VÀ TẦN THÀNH MỸ QUÝ

TRẦN XUÂN HÒA VÀ TẦN THÀNH MỸ QUÝ

Trần Xuân Hòa người tỉnh quảng trị (CHƯA RÕ năm sinh), con của quan Bô chánh tỉnh Vĩnh Long là Trần Tuyên, đỗ cử nhân năm Tân Sửu 1841. Ông từng giữ chức Tri phủ. Nhưng do bị bệnh nan y (bệnh phong), Trần Xuân Hòa được triều đình cho nghỉ việc quan. Ớ Nam Kỳ, con quan thường được gọi bằng “cậu” và Trần Xuân Hòa có thời gian làm quan Tri phủ, nên ông thường được mọi người gọi là “Phủ cậu”.

>>Luyện thi Violympic những mẹo hay

Sau khi thực dân Pháp đánh chiếm thành Định Tưòng (4-1861), Trần Xuân Hòa đứng ra chiêu mộ nghĩa sĩ chống giặc, nên được triều đình phong chức Binh bị quân thứ Vĩnh Tưòng (gồm hai tỉnh Vĩnh Long và Định Tường).

>>Luyện thi Violympic toán lớp 6

Lúc bấy giò, Trần Xuân Hòa lập căn cứ khởi nghĩa ở Mỹ Quý (Cai Lậy, Định Tường). Tại đây, ông đã huy động nhân dân trong vùng, cùng với nghĩa quân, dựa trên nền của một đồn quân cũ có sẵn lũy tre dày bao bọc, xây đắp một đồn mối, gọi là tân thành Mỹ Quý (nay thuộc ấp Quý Thành, xã Nhị Quý, huyện Cai Lậy, Tiền Giang).

Tân thành Mỹ Quý dài khoảng 130 mé^ chiều ngang khoảng 50 – 60 mét. Cách thành 500 mét là lũy tre dày đặc, kế đến là hệ thống hào sâu 3 mét, rộng 4 – 5 mét, dưới hào có cắm chông tre. Tường thành dày 3 – 4 mét cao hơn 3 mét. Mặt thành ngoài thẳng đứng, cắm chông tre. Mặt thành trong thoai thoải. Bốn góc thành có bốn pháo đài, trông giống hình quả bầu, nên dân địa phương gọi là “trái bầu”. Trên bốn pháo đài có bố trí bốn khẩu thần công hướng ra bốn phía. Tân th'”~u có ba cổng: cổng chính ở phía Tây Nam, là cửa ra vào duy nhất; cổng thứ hai và thứ ba ở hai phía Đông, Tây. Trong thành, nghĩa quân xây dựng doanh trại, kho tàng dự trữ lương thực, tiền bạc, vũ khí, thuốc súng… để phục vụ chiến đấu lâu dài. Ngoài ra, còn có một cột phướn cao khoảng 15-16 mét, để theo dõi địch từ xa.

Tân thành Mỹ Quý có một vị thế, chiến lược vô cùng quan trọng. Mỹ Quý nằm trên hệ thống Ba Giồng, đông dân nhiều của, là cửa ngõ đi vào đồng bằng sông Cửu Long. Từ tân thành, nghĩa quân có thể phát triển lực lượng về phía Bắc, khống chê con đưòng thiên lý từ Sài Gòn đi Mỹ Tho, Cái Bè; tiến về phía Tây uy hiếp đồn Cai Lậy; tiến về phía Đông áp sát Trung Lương và Mỹ Tho; di chuyển về phía Nam, tiếp cận sông Tiền, ngăn cản địch hành quân bằng đường thủy vào sâu vùng lục tỉnh. Đồng thời, từ tân thành cũng có đường thông thương vối Đồng Tháp Mười, tạo nên sự phối hợp chiến đấu giữa nghĩa quân Trần Xuân Hòa ở Mỹ Quý và nghĩa quân Võ Duy Dương ỏ Đồng Tháp Mười.

Từ căn cứ tân thành, dưới sự chỉ huy của Trần Xuân Hòa, ngày 29-8-1861 và 15-9-1861, nghĩa quân đã tập kích đồn Cai Lậy. Tên đại úy thủy quân lục chiến Chasseriau – chỉ huy đồn Cai Lậy – chống đỡ rất vất vả và buộc phải xin cứu viện. Cùng lúc, nghĩa quân tiến đánh đồn Trung Lương – một vị trí sát nách Mỹ Tho, khiến địch vô cùng lúng túng. Trước tình thế ngày càng nguy ngập, bọn Pháp ở Mỹ Tho tập trung lực lượng đàn áp cuộc khởi nghĩa. Tên trung tá Desvaux – chánh tham biện Mỹ Tho – đã sử dụng nhiều tàu chiến, trong đó có pháo hạm Norsagaray, theo đường sông Rạch Gầm tấn công Thuộc Nhiêu, rồi đổ bộ vào tân thành Mỹ Quý vào ngày 25-9-1861. Đồng thời, địch cũng cho một cánh quân do tên Trần Bá Lộc chỉ huy từ Cái Bè đánh xuống, nhằm tạo thành hai gọng kìm, ép nghĩa quân vào giữa vòng vây. Cuối cùng, tân thành Mỹ Quý bị võ. Nghĩa quân cùng Trần Xuân Hòa rút về Cái Bè, củng cô lực lượng, tiếp tục cuộc kháng chiến. Không tiêu diệt được Trần Xuân Hòa, giặc Pháp đã giết mẹ của ông cùng với nhiều dân chúng.

Sau đó, nghĩa quân Trần Xuân Hòa phôi hợp tác chiến vối nghĩa quân Võ Duy Dương, liên tiếp đánh địch ở khắp nơi: Cái Thia, Cái Bè, Cai Lậy, Rạch Gầm, Trung Lương, Tân Lý… khiến quân giặc hoang mang, dao động. Chính thực dân Pháp đã phải thừa nhận điều đó: “Tại Mỹ Tho, có Phủ cậu Trần Xuân Hòa thống lĩnh nghĩa quân. Ông lão này là người có quyền thế, hùng tâm, tuy mắc phải bệnh phong, ba phần thân thể đều bất toại, song vẫn lo việc nưốc thật đáng khen. Ông điều binh ra trận rất tài tình và rất lạ”. Vê phía triều đình Huế cũng đã ghi nhận những hoạt động hữu hiệu của Trần Xuân Hòa là “đã từng sáu lần đốc suất các người mộ nghĩa phục kích giết được lính Tây dương và mã tà, được thưởng thụ hàm Thị độc học sĩ”.

Lúc bấy giò, phong trào kháng Pháp của nhân dân Tiền Giang nổi lên rất mạnh. Ngoài cuộc khởi nghĩa Trần Xuân Hòa, còn có các cuộc khởi nghĩa khác của Trương Định, Thủ Khoa Huân, Võ Duy Dương, Âu Dương Lân… các cuộc khởi nghĩa này đã có sự liên kết vổi nhau. Điều đó khiến thực dân Pháp vô cùng lo sỢ. Chính vì vậy, bọn chúng đã huy động lực lượng, trước nhất tấn công nghĩa quân Trần Xuân Hòa. Theo chúng, đây là “cái gai” cần phải nhổ đầu tiên. Ngày 6-1-1862, tên đại úy hải quân Rieuner mang quân đánh Mỹ Trang, Bang Lềnh (thuộc Cai Lậy). Trần Xuân Hòa chỉ huy nghĩa quân chống trả quyết liệt. Nhưng cuối cùng ông bị giặc bắt. Ngày 7-1-1862, bọn chúng giải Trần Xuân Hòa về Mỹ Tho. Trên đường đi, ông đã cắn lưỡi tự tử để giữ tròn khí tiết. Ngay sau khi Trần Xuân Hòa tuẫn tiết, giặc Pháp đã hèn hạ chém và bêu đầu ông cùng sáu nghĩa sĩ khác tại chợ Thuộc Nhiêu. Sau đó, các cuộc tấn công của nghĩa quân vào những vị trí chiếm đóng của quân Pháp càng dữ dội. Bọn chỉ huy Pháp đã phải kêu lên: “Tưởng rằng tình hình viên quan bị phong như vậy làm cho bọn An Nam theo ta vững lòng; song xem ra nếu có xử bằng cách khác cũng vậy thôi, cũng không làm phe nghịch nao núng. Phủ cậu không thiếu những người hậu kế và (họ) lại càng đánh phá dữ dội hơn”.

Sự tuẫn tiết của Trần Xuân Hòa khiến cho nghĩa sĩ và nhân dân vô cùng thương tiếc, khâm phục. Nhiều bài thơ điếu ông đã được sáng tác, trong đó có bài thơ điếu của Thủ Khoa Huân – một lãnh tụ kháng Pháp cùng thòi với Trần Xuân Hòa:

Vó ngựa xông pha quyết diệt thù,

Quân thua mạng mất lạ gì đâu.

Anh hùng chớ lấy nên thua luận,

Vũ trụ còn xem tiết nghĩa lưu.

Một thác đủ làm thù bạt vía,

Khi còn há chịu tướng rơi đầu.

Sông Tho năm ấy loang dòng máu,

Long đảo chiều thu giô gợi sầu.

Triều đình Huê đã truy tặng Trần Xuân Hòa hàm Quang lộc tự khanh và sai quan đạo Quảng Trị lập đền thò, mỗi năm cử quan đến tê hai lần vào dịp xuân thu.

 

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *