Học phương pháp học

Học phương pháp học

ĐÊ BÀI

“Ki năiig dầu tiên và quan trọng nhất mà bạn cần có trong một thê giới hiện (tại là khá năng “học phương pháp học” – nghĩa là (hường xuyên tiếp thu VÀ học hỏi nhữiìg phương pháp mới để lảm những công việc cũ hay nhũng phương pháp mói đề làm những cồng việc mói… Trong một thế giói như vậy không chỉ kiến thức nùi cả phương pháp học hỏi cùa bạn mói tạo ra giá trị riêng. Bởi nhữrĩỊỉ kiến thức bạn có ngày hôm nay sẽ trở nên lỗi thời nhanh hơn bạn tưởng nhiều”.

(Theo PhrCt-men, Thế giới phẳng, NXB Trẻ, 2005)

Từ lòi khuyên cùa Pỉtnĩ-men, hãy bàn về vai trò cùa học “phương pháp học ” đối với mỗi con người trong thê giới hiện dại.

BÀI LÀM

“Học tập cũng như mặt tròi Jung linh nơi thiên đàng” (Shakespeare). Tấc cả chúng tíi đều suốt đời học tập trong những lĩnh vực khốc nhau nhưng không phải tất cả đèn vuơn tái thiên đàng. Không phải vì họ lirời biếng, không phăi vì họ không đam mê mà vì họ không tìm ra cách học hiệu quả, cách thích ứng với những thay đổi cùa thế giói hiộn đại.

‘ITieo Phrít-men dó là cách “học phuưng pháp học” . Ông đã đề cao vai trò của nó trong cuốn Thê giới phong: “Kĩ năng đầu ticn và quan trọng nhấc mà bạn cần có trong một thế giói hiện đại là khả năng “học phương pháp học” – nghĩa là thường xuyên tiếp thu và học hỏi những phutmg pháp mói để làm những công việc cũ hay nhừng pỉnrơng pháp mới để làm nhũng công việc mói. Trong một thế giới như vậy không chỉ có kién thúc inà cả phương pháp học hỏi của bạn mới tạo ra được nhũng giá trị riêng. Bửi nhũng kiến thức bạn có hôm nay sẽ trả ncn lỗi thòi hon bạu mừng nhiều”.

“Học phương pháp học” là học các kĩ năng, cách thức tiếp thu tri (hức khống lồ của nhân loại một cách nhanh nhấc và hiệu quà nhất. Tuy nhiên cụm từ đó có lẽ còn quá mói mẻ với đa số nguòi Việt Nam. BcVi xưa nay chúng ta thường chì quen làm việc và học tập theo kiểu kinh nghiệm “cha iniyền con nối” – ngỉũa là đi theo nhĩmg cách thức truyền thống mà nguòi đời truớc đã trải qua đổ nắm bắt kiến thức.

Nhung tại sao mà Phrít-men Iịũ cho răng “học phương pháp học là kĩ năng đầu tiên và quan trọng nhất trong thế giói hiện đại”? Đièu đó được lí giài thuyết phục Irong một Thể giới phung. Nguời đọc hẳn đã rất thán phục ông với Chiếc xe Lexus và cây ô liu nay lại càng háo hức khi đọc Thế giói phăng. Thế giới phăng là thế giói hiện đại hôm nay, “phang” chính là quá irìtih toàn cầu hoá kinh tế kéo theo quá trình toàn cầu tíoá mọi raặt đời sống xã hội. Tấl cả cùng đi vào một “luật chơi chung”. Đã qua ròi cái thời “ta về ta tắm ao ta”. Cũng không thể “trúc xinh trúc đúng một mình cùng xinh”, không thế một mình một chợ. Trong phicn chợ chung của một thế giới hiện đại này, cơ may cũng nhiều và rủi ro cũng lắm. Vì thế đòi hỏi mỗi quốc gia, mỗi cá nhân cần phải có sự khôn ngoan và một phương pháp (ối uu để nắm bắt khoa học, công nghệ thông tin, năng lục quàn lí…

Herưy Adams cũng đã từng khẳng định rằng “Biết cách học là đủ chứng tô bạn là người thông thái”. Chắc hần chúng ta đã từng trài qua hàng chục lần phải gồng mình thúc thâu đêm cho nhũng kì thi, không ít lần ngao ngán học thuộc lòng những tập đè cương lí thuyết dày cộm. Hây xem lại cách học của mình! Chúng ta phải hục phương pháp học vì thời gian của đài người thì có hạn mà kiên thức nhân loại lấ vô tận. Thé giới đang thay đổi tùng già. Hàng nghìn năm trước, con người đã tìm ra phép tính toán đê xây dựng Kim tự tháp Ai Cập. Mấy trăm năm trước con người phải kinh ngạc khi nhìn Galilê chứng minh thí nghiệm ở Iháp nghicng Pisa (Ý). Cũng như cách đây chua đày một trăm năm con người lại một phen kinh ngạc khi nước Nga phóng tàu vũ trụ, khi mạng Lntcmet ra đời. Thế mà giờ đây chiếc điộn thoại di động đã trở ncn bình thường, mạng internet đả trờ ncn thông dụng và đã có những ngưòi đi du lịch trên vũ trụ. Và ngày mai liệu ai có thế đoán truớc thế giới sẽ đi đến đâu? Trong tiến trình phát triển ấy, nếu ta không có phuxmg pháp tiếp cận và phát triển thì sẽ là thụt lùi, mà thụt lùi là tan biến. Mõi phát minh của nhân loại cần con người thùa hưởng và vận dụng. Học phương pháp học là đi cùng vói thời đại, và cao hơn là đón đàu thòi đại.

Vậy làm thế nào để “hục phutmg pháp học” có hiệu quả?

Truớc hết mỗi chúng ta phải tự có trách nhiệm với bủn chân, nghĩa là phải nhậu thức đirợc răng để thành công bạn cần phải biết cách làm gì dể có thành công. Bên cạnh đó phâi biết đặt bàn thân vào nhũĩig giá trị và oguycn lắc riêng. Mỗi cá the có một giá trị riêng. Chì có bạn mói biết điều gì là quan trọng nhất với mình và làm cách nào là hiệu quà nhất để đạt được điềỉ.1 ấy mà không đánh mất chính mình. Quan trọng nữa là bạu phải “học nhũng phuưng pháp mói để làm những công việc cũ và nhũng phuong pháp mới để làm nhũng công việc mói”. Đổi moi không có nghĩa là phủi sạch quá khứ. Kinh nghiệm là càn thiết và quý giá nhưng sáng tạo sẽ làm cho công việc hiệu quà và cuộc sống thú vị hơn. Nhưng con đường nhièu nguời đi chưa chắc ctã là con đuòng nhanh nhất. Bắt ngờ luôn chờ mỗi chúng ta khai phá.

Sách vở, đồng nghiệp, bạn bò… đều ỉà noi để ta học hỏi thêm phương pháp học. Đừng nghĩ nủnh đà hiểu lát cả và phuong pháp cùa mình là tót nhất. Tôi đà đọc Tôi tài giỏi, bạn cũng thế và nhận ra những bài học sâu sắc từ những cái nhò nhất của Adam Khao, rất đúng vóri nhiều bạn trê đang sờ hữu nhiều khà nãng nhưng chưa tìm được những phương pháp đê học tốt. Và bạn cùng nhớ răng việc hôm nay chớ để ngày mai. Boi “Người không hoãn lại cho ngày mai là người đã làm được rất nhiều việc” (Batasar Grecian). Ở các nước phuong Tây, điển hình là ờ Mĩ, người ta đã tlụy cách để học cho học sinh từ nhò và rèn kĩ năng sống từ rất sứm. Trong khi ỡ Việt Nanì, vấn đè này vẫn còn hạn chế. Nhũng khái niộm học nhóm, thòi gian biểu, đi thục tế, thí nghiệm… ít được đề cập, mà nếu có thì hiệu quả cũng chưa cao. Đỏ là một sự thiệt thòi, một sự xuất phát muộn và chúng ta không thể chậm hơn nữa trong những chặng sau.

‘‘Mọi con đường đều dẫn đến thành Rome” – Điều đó không hẳn là mọi con nguòi đều được đến thành Rome. Thành Rome Ihật sự lộng lảy huy hoàng cùa đính cao tri thúc, văn minh chỉ chà đón những ai biết cách học phuong pháp học để thích nghi vói thế giới phung.

Trằn Thị Ngọc Huyền Lớp 12D – TIỈPT chuyên Quang Trưng – Bình Phỉrớc

(VH& TT số tháng 2 – 2010)

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *